یادداشت «افسانه فرقدان» درباره‌ی کتاب «جناب آقای شاهپور گرایلی همراه خانواده»

اولین کتاب از مجموعه‌ی «جهان تازه‌دم» منتشر شد
April 3, 2015
مجموعه‌ی «طنز» نشرچشمه از راه می‌رسد
April 3, 2015

افسانه فرقدان: این رمان در سیصد و اندی صفحه نام مناسبی دارد برای به تصویر کشیدن خانواده‌ای در تقریبا بازه‌ی زمانی کمتر از یک ماه. رمان از قسمت‌های جداگانه‌ای تشکیل شده که موضوع هر یک از این قسمت‌ها به موقعیت‌های پر رنگ در آن بازه زمانی می‌پردازد. که البته در بخش اول به طور گذار به این موضوعات داخل روایت اشاره می‌کند.

این رمان در سیصد و اندی صفحه نام مناسبی دارد برای به تصویر کشیدن خانواده‌ای در تقریبا بازه‌ی زمانی کمتر از یک ماه. رمان از قسمت‌های جداگانه‌ای تشکیل شده که موضوع هر یک از این قسمت‌ها به موقعیت‌های پر رنگ در آن بازه زمانی می‌پردازد. که البته در بخش اول به طور گذار به این موضوعات داخل روایت اشاره می‌کند.

راوی پسر نوجوانی است از یک خانواده‌ی طبقه‌ی سوم جامعه در تمامی ابعادش. خانواده‌ای که نه تنها دچار بحران اقتصادی‌اند که -البته همین موضوع سوژه‌ی اتفاقات رمان است بلکه طبقه‌ی اجتماعی و سوادشان نیز در رده‌ی پایینی قرار می‌گیرد. نویسنده در توصیف ریزه‌کاری‌ها و ویژگی‌های خانواده‌ای در این شرایط، موفق عمل کرده است. بدون شک خواننده می‌تواند در طول رمان، شناختی همه جانبه و جامع از خانواده‌ای در این طبقه به دست آورد. زبان رمان از آن جایی که از زاویه اول شخص روایت می‌شود، زبان محاوره انتخاب شده است. البته ساخت زبان شخصیت حتا بدون محاوره کردن نثر هم امکان‌پذیر بود. که البته انتخاب با نویسنده است اما این شیوه در ترجمه مشکلاتی به همراه دارد. شیوه‌ی دستور زبان هم نکاتی قابل تذکر دارد که البته این‌جا مجال گفتنش نیست. اگرچه زبان راوی عمده‌ترین سهم را در پرداخت او و طبقه‌ی اجتماعی‌اش ایفا می‌کند اما گاه اغراق در به کارگیری الفاظ رکیک و فرهنگ لغت جامعی از ناسزاها که در تمام جملات راوی جایگاه ویژه‌ای برای خود یافته‌اند، علاوه بر این که زبان را تصنعی و دیریاب و به اصطلاح در برخی موارد دشوارخوان کرده است، گاه تعدد فحش در سرار رمان آزار دهنده به نظر می‌رسد. البته باید گفت گاهی شیوه‌ی روایت و به کارگیری برخی کلمه‌ها از سن و طبقه‌ی اجتماعی راوی فراتر می‌رود.

طنز شاخصه و عنصر اصلی در روایت این رمان است که کمک شایانی به پرکشش شدن آن کرده است. نگاه دقیق طنزآمیز همراه با پرداخت جزئیات و موقعیت شخصیت‌ها و رویارویی آن‌ها با موقعیت‌ها، تلخی وضعیتی که خانواده گرایلی در آن قرار دارند، تعدیل می‌دهد تا خواننده را با وضعیتی تراژیک روبه‌رو نکرده باشد. نویسنده در رمان اشاره‌های محسوسی به وضعیت سیاسی و مسائل روز حال حاضر امروز جامعه‌ی ایران دارد. البته با توجه به تم رمان، اشاره‌ی مستقیم به بحران اقتصادی است که بسیار پر رنگ در متن زندگی مردم بخصوص اقشاری از این دست که در رمان رویات می‌شود. پول در تمام طول این رمان عنصر مهمی­است برای اشک‌ها، دعواها، عصبانیت‌ها، تشنج‌ها، بی‌احترامی‌ها، بی‌اعتمادی‌ها و در نهایت حتا شکل‌گیری شخصیت‌ها. در چند صفحه‌ی آخر وقتی مشکل مالی خانواده گرایلی به طور موقت حل می‌شود، تمامی این مشکلات رخت برمی‌بندند و مهربانی و مصالحه جای آن را می‌گیرد. بنابراین انتخاب خانواده‌ای از این طبقه می‌تواند این رمان را برای عامه‌ی مردم نیز جالب توجه و پر خوانش کند. چرا که توصیف ملموس و پرکششی از یک خانواده مواجیب بگیر شلوغ و دچار بحران ارائه می‌دهد.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *